الشيخ الطبرسي (مترجم: نورى و مفتح)

281

تفسير مجمع البيان (فارسى)

بيان آيه 133 - 134 - 135 قرائت ابو بكر از عاصم « مكاناتكم » قرائت كرده است . ديگران « مكانتكم » . اين كلمه مصدر است . مصدر را اغلب به صورت مفرد به كار مىبرند . گاهى هم جمع مىبندند . چنان كه در جمع « حلم » گويند : « احلام » و « حلوم » شاعر گويد : فاما اذا جلسوا فى الندى * فاحلام عادوا يد هضم يعنى : هر گاه در مجلس جود و بخشش نشينند ، دستهايى گشاده دارند . من تكون : حمزه و كسايى بياء و ديگران بتاء خوانده‌اند . علت اين است كه تانيث فاعل آن « عاقبة » تانيث حقيقى نيست . بنا بر اين هر دو وجه جايز است . مثل « فَأَخَذَتْهُمُ الصَّيْحَةُ » ( حجر 73 ) و « أَخَذَ الَّذِينَ ظَلَمُوا الصَّيْحَةُ » ( هود 67 ) . لغت انشاء : آغاز خلقت . انشاء قصيده ، بوجود آوردن آن است . « نشأ » جوانان تازه سال . شاعر گويد : و لو لا ان يقال صبا نصيب * لقلت بنفسى النشا الصغار يعنى : اگر نمىگفتند : نصيب ، بچه شده است ، مىگفتم : جانم بقربان بچه‌هاى خردسال . توعدون : اين فعل از « ايعاد » يعنى تهديد يا از « وعد » است كه نسبت به نيكى است . مكانة : ابو زيد گويد : يعنى مقام و منزلت . « رجل مكين عند السلطان » يعنى نزد سلطان منزلت دارد .